NİDAHer ses, yeni bir nida...

NİDA ÖZEL SAYI 24 KASIM 2026 Her ses, yeni bir nida... İÇİNDEKİLER Bir Öğretmenin Dokunuşu, Bir Ömrün Dönüm Noktasıdır (Özel Başyazı) — Murat ÇELİK s.3 Bir Meslekten Öte: Öğretmen Olmak — Oğuzhan KİBAR s.4 Yaşamın Kıyısında — Güven VURAL s.6 Bir Ömre Sığan Kaç Ders Vardır? — Ahmet DAĞLI s.7 Bizim İşimiz Biraz Başka! — Kübra AYDOĞAN s.10 Bir Çocuğun Dünyasında Yer Edinmek — Yasemin ŞENOL s.13 Varoluşun Aydınlık Sancısı: Özel Gereksinimde Umut ve Yeniden İnşa — Büşranur İNANÇ s.15 Küçük Ekmek Tanelerinin İzinde — Nükhet ATASEVER s.18 Beni Güzel Hatırla — Göknur EMSEN s.21 Demir Ağacı (Casuarina Equisetifolia) — Meltem BOZOĞLU s.23 44 Yıllık Eğitimcinin Gözünden Eğitimin Dünü Bugünü ve Geleceği — Atakan CAN s.26 Bir Eşyanın İçinde Kaç Yokluk Saklanır? — Berivan YILDIZ ÖNGÖRÜR s.28 Bir Ömrün Ardından — Afife GÖKMENER ŞAHİN s.31 Erken Çocuklukta Teknoloji Kullanımı — Yusuf SÜREK s.32 Çocuk Yetiştirme Yolculuğunda Öz Farkındalık ve Denge — Nazmiye ÇOLAK s.34 Biz Başardık Hocam! — Sonay YENER s.36 Öğretmenlik Yüreğimde — Ezgi ÇIKAT s.37 2

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 BİR ÖĞRETMENİN DOKUNUŞU, BİR ÖMRÜN DÖNÜM NOKTASIDIR ÖZEL BAŞYAZI "Her çocuk keşfedilmeyi bekleyen bir dünya, her öğretmen o dünyaya açılan bir kapıdır." Murat ÇELİK Seyhan İlçe Milli Eğitim Müdürü Öğretmenlik, yalnızca bilgi aktarmak değil; bir insanin hayatına dokunmak, içindeki cevheri keşfetmek ve geleceğine umutla yön vermektir. Bu kutsal mesleğin en anlamlı yansımalarından biri de hiç şüphesiz özel eğitimdir. Özel eğitim; sabrın sevgiyle, emeğin inançla, fedakârlığın umutla buluştuğu eşsiz bir gönül yolculuğudur. Bu yolculukta bazen söylenen ilk kelime, bazen atılan küçük bir adım, bazen kurulan bir göz teması, bazen de içten bir tebessüm, yılların emeğini içinde barındıran büyük bir başarıdır. Çünkü özel eğitimde her gelişim kıymetli, her ilerleme anlamlı, her çocuk kendi hikâyesinin kahramanıdır. Bu hikâyelerin görünmeyen kahramanları ise öğrencilerinin farklılıklarını birer engel değil, keşfedilmeyi bekleyen birer değer olarak gören öğretmenlerimizdir. Onlar yalnızca öğretmez; sabırla bekler, yürekten inanır, cesaret verir ve en önemlisi hiçbir çocuktan vazgeçmezler. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli' nin insanı merkeze alan, bireysel farklılıkları gözeten ve her öğrencinin potansiyelini geliştirmeyi esas alan eğitim anlayışı doğrultusunda biliyoruz ki eğitimde gerçek başarı, hiçbir öğrenciyi geride bırakmadan birlikte ilerleyebilmektir. Özel eğitim öğretmenlerimizin özverili çalışmaları, bu anlayışın en anlamlı karşılıklarından biridir. Mehmet Kamuran Tekin Özel Eğitim Uygulama Okulumuz tarafından 24 Kasım Öğretmenler Günü vesilesiyle hazırlanan NİDA dergisini de bu kıymetli emeğin, duyarlılığın ve eğitim yolculuğunun anlamlı bir yansıması olarak görüyorum. Derginin hazırlanmasında emeği geçen idarecilerimizi, öğretmenlerimizi ve katkı sunan herkesi gönülden kutluyorum. Başöğretmen Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün açtığı aydınlık yolda, ülkemizin yarınlarını bilgiyle, sevgiyle ve emekle inşa eden tüm öğretmenlerimizin, özellikle de her küçük adımda büyük bir geleceğin izini süren özel eğitim öğretmenlerimizin 24 Kasım Öğretmenler Günü'nü en içten dileklerimle kutluyorum. UNUTMAYALIM Kİ BİR ÖĞRETMENİN EN BÜYÜK BAŞARISI, BİR ÇOCUĞUN HAYATINDA "YAPAMAМ" DÜŞÜNCESİNİ "BAŞARABİLİRİM" İNANCINA DÖNÜŞTÜREBİLMEKTİR. 3

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 BİR MESLEKTEN ÖTE: ÖĞRETMEN OLMAK Oğuzhan KİBAR Okul Müdürü Öğretmenlik, yalnızca bilgi aktarmak değil; bir insanın hayatına dokunmak, yüreğine umut ekmek ve geleceğine ışık olmaktır. Bazen bir kelimeyi öğretmek, bazen bir gülümsemeyi çoğaltmak, bazen de bir çocuğun başarabileceğine ondan önce inanabilmektir öğretmenlik. Benim öğretmenlik yolculuğum, Anadolu'nun köylerinde başladı. Her çocuğun gözlerinde ayrı bir umut, her sınıfta ayrı bir hikâye vardı. Zamanla bu yolculuk beni farklı bir eğitim dünyasına taşıdı. Mesleki hayatımda yeni bir sayfa açarak özel eğitim alanına adım attım. İlk bakışta farklı bir dünyanın kapısını aralamıştım; ancak kısa sürede anladım ki değişen yalnızca öğrencilerim değil, öğretmenliğe bakışım ve hayata dair öğrendiklerimdi. Özel eğitim, sabrın sevgiyle, emeğin inançla buluştuğu çok özel bir yolculuktur. Burada başarı bazen bir öğrencinin ilk kez kurduğu cümle, bazen attığı bağımsız bir adım, bazen de kendi başına gerçekleştirdiği küçücük bir iştir. Başkalarına küçük görünen bu anlar, bizim dünyamızda büyük zaferlerdir. Çünkü biz biliyoruz ki her çocuk özeldir, her çocuğun öğrenme yolu farklıdır ve her çocuk başarabileceği bir dünyayı hak eder. Bugün bir okul müdürü olarak bu yolculuğa farklı bir sorumlulukla devam ediyorum. Artık yalnızca öğrencilerimizin değil, onların hayatına dokunan öğretmenlerimizin de yol arkadaşıyım. Bir özel eğitim okulunu yönetmek; sadece bir kurumu yönetmek değil, her çocuğun potansiyelini ortaya çıkarabileceği, her öğretmenin emeğinin değer gördüğü ve sevginin ortak bir dil hâline geldiği bir eğitim ortamını yaşatmaktır. 4

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 Bu çatı altında görev yapan her öğretmenimiz, sabrıyla, özverisiyle ve yüreğini ortaya koyan emeğiyle çok kıymetli bir hikâyenin parçasıdır. Çünkü özel eğitimde öğretmen olmak, bazen bir adım için bin kez denemek, bazen bir tebessüm için günlerce emek vermek, ama hiçbir zaman umudunu kaybetmemektir. Unutmamalıyız ki öğretmen, yalnızca geleceği hazırlayan değil, geleceğin kendisine umut olduğu çocukları yetiştirendir. Hele ki özel eğitimde, bir çocuğun hayatında açılan küçücük bir kapı, kocaman bir dünyanın başlangıcı olabilir. Bu duygu ve düşüncelerle; ülkemizin geleceğine emek veren, her koşulda sevgiyle, sabırla ve inançla görev yapan tüm öğretmenlerimizin 24 Kasım Öğretmenler Günü'nü kutluyorum. İyi ki öğretmeniz, iyi ki her çocuğun hayatına dokunabiliyoruz. Özel eğitim, suya yazı yazmak değil, kalplere imza atmaktır. 5

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 YAŞAMIN KIYISINDA Güven VURAL Müdür Yardımcısı Hayatın merkezinde olmak zorunda olsa da, Yaşamın kıyısında hayat sürendir öğretmen. Evinde ana baba, ata ocağında abi abla, Sokakta, mahallede sözü geçen, ileri gelen, Uzun lafın kısası rol modeldir öğretmen. Duruşu, tutumu ve giyimiyle ağır abi, Zerafeti, nezaketi ve asilliğiyle hanımefendi, İçinde büyümeyen çocukla, çocuk kalandır öğretmen. Kucaklarına kol kanat geren, Dertleriyle dertlenip üzülen, Mutluluklara ortak olan, tanıklık edendir öğretmen. Üslubunu bir an bile bozmayan, Öfkesini gizleyen, sevinçlerini büyüten, Derde derman, yaraya merhemdir öğretmen. İşini evine taşıyan, geç saatlere kadar çalışan, İki kelamın birini öğrencisiyle taçlandıran, Adanmış yaşamlar sürendir öğretmen. Cumhuriyet fazilettir diyen, Atasının açtığı yolda durmadan ilerleyen, İstikbale nesil yetiştiren, Candır, nefestir, sönmeyen ateştir öğretmen. 6

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 BİR ÖMRE SIĞAN KAÇ DERS VARDIR? Yirmi altı yıl, birkaç şehir, binlerce hatıra ve hiç bitmeyen bir öğretmenlik sevdası… Ahmet DAĞLI Okul Müdürü Yirmi altı yıl… Geriye dönüp baktığımda aklıma ilk gelen şeyler bir sınıf ya da kara tahta değil, Erzurum’un ayazı oluyor. Göreve ilk başladığımda romanlarda anlatıldığı, filmlerde gösterildiği gibi merkeze bilmem kaç kilometre uzak bir köy okulundaydım. Genç, acemi ve heyecanlıydım tabii hayatın bana nasıl bir öğretmenlik yaşamı hazırlandığından da habersizdim. Bir taraftan öğrencilerime eğitim verirken bir taraftan da kendime köy hayatına adapte olmayı, yeni bir iklimde, yeni bir düzende yaşamayı öğretiyordum. Bu sürecin bana öğrettiği en güzel şey, insanın en uzak yerde kendine en yakın şeyleri bulmasıydı. Öğretmenlik benim için takvimde ilerleyen günlerden çok öte bir şey oldu. Erzurum’un soğuğunda bir köyde başlayan bu yolculuk; Aydın, Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’tan geçerek memleketim Adana’ya uzandı. Anadolu’nun farklı şehirlerinde her yeni okul bana başka bir tecrübe, her yeni öğrenci başka bir şey öğretti. Her şehirde başka bir insan, her okulda başka bir hikaye biriktirdim. Başlarda ben anlatacağım hayat da beni dinleyecek sanıyordum. Yıllar içinde şunu fark ettim: Öğretmenlik yalnızca tahta başına geçip öğrencilerine bir şeyler anlatmak değil; hayatın seni sürekli yeniden öğrenmeye davet etmesiymiş. Adana’da özel eğitim öğretmeni olarak başladığım yeni dönem, meslek hayatımın en özel sayfalarından biri oldu. Yıllar boyunca farklı şehirlerde yaptığım öğretmenliklerden çok başkaydı burası… Öğretmenliğin aslında ne kadar fazla sabır istediğini, yılmadan defalarca kez göstermeyi, aylar boyunca sadece tek bir şey öğretmeye çalışmayı özel eğitim gösterdi bana. Özel eğitimin bana öğrettiği belki de en güzel şeyse başarıyı ölçerken standart bir ölçeğin olmadığıydı. 7

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 Yaklaşık on beş yıl boyunca aynı okulun koridorlarında yürüdüm. Birlikte güldüğümüz, yorulduğumuz, bazen fikir ayrılığına düştüğümüz, bazen de tek bir bakışla birbirimizi anladığımız nice meslektaşım oldu. Okulun yalnızca dersliklerden ve koridorlardan ibaret olmadığını, asıl ruhunu orada emek veren insanların oluşturduğunu yaşayarak gördüm. Bir okulun duvarlarını boyayabilirsiniz, bahçesini güzelleştirebilirsiniz, sınıflarını yenileyebilirsiniz. Ama o okula ruhunu veren şey, birbirine omuz veren insanların emeğidir. Meslek hayatım boyunca aday öğretmenlere rehberlik etmek de benim için ayrı bir tecrübe oldu. İlk günlerinde gözlerinde gördüğüm o heyecanı her defasında kendimdeki genç öğretmeni hatırlayarak izledim. Onlara bir şeyler öğretmeye çalışırken aslında ben de yeniden öğreniyordum. Galiba öğretmenliğin en güzel taraflarından biri de bu: İnsan yıllar geçtikçe tecrübe kazanıyor ama öğrenme konusunda hiçbir zaman kıdem alamıyor. Bugün dönüp baktığımda yirmi yedi yıla yaklaşan meslek hayatımda kaç öğrenci tanıdığımı, kaç meslektaşımla aynı çayı paylaştığımı, kaç okulun kapısından girdiğimi sayamam. Ama şunu çok iyi biliyorum: Her gittiğim yerde benden bir parça kaldı, her girdiğim kapıdan da yanıma bir şeyler aldım. Şimdi bir okul müdürü olarak görev yapıyorum. Unvanlar değişiyor, sorumluluklar artıyor, imzalanacak evraklar bitmiyor. Bazen öğretmenlikten daha fazla mesaiyi kalemle, dosyayla ve telefonla geçiriyorum. Hatta zaman zaman kendimi öğretmenler odasında değil de bir evrak dağının zirvesinde bulduğum oluyor. Ama bütün bu yoğunluğun içinde değişmeyen tek bir şey var: Okulun kapısından her girişimde kendimi hâlâ o ilk günkü öğretmenlik heyecanına yakın hissediyorum. Yirmi altı yıl bana çok şey öğretti. İyi bir öğretmen olmanın her şeyi bilmekten değil, öğrenmeye devam etmekten geçtiğini; güçlü bir okulun yalnızca başarılı öğrencilerle değil, birbirine güvenen öğretmenlerle kurulduğunu; bazen en güzel derslerin müfredatta değil, hayatın tam ortasında verildiğini öğrendim. Çünkü ben inanıyorum ki iyi bir okul, yalnızca iyi yönetilen değil, içinde insanların kendilerini değerli hissettiği okuldur. İyi bir yönetici olmak da her sorunun cevabını bilmek değil, gerektiğinde dinlemeyi, anlamayı ve birlikte çözüm üretmeyi bilmektir. Ve şunu söylemek istiyorum: Öğretmenlik, insanın hayatına yalnızca bir meslek olarak girip zamanla karakterinin bir parçası hâline gelen nadir yolculuklardan biridir. Bazen yoruluruz, bazen güleriz, bazen bütün planlarımız altüst olur. Ama ertesi sabah yine okulun kapısından içeri gireriz. Çünkü biliriz ki orada bizi bekleyen bir çocuk, anlatılmayı bekleyen bir hikâye ve henüz keşfedilmemiş bir güzellik vardır. Yıllar bana şunu gösterdi: Öğretmenlikte geride bıraktığımız şey yalnızca müfredat, tamamlanan konular ya da yetiştirilen öğrenciler değildir. Bazen bir çocuğun hafızasında kalan bir cümle, bazen bir meslektaşımızın zor gününde söylediğimiz bir söz, bazen de hiç farkında olmadan birinin hayatına dokunduğumuz küçük bir andır geriye kalan. 8

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 Bugün 24 Kasım… Belki hepimiz farklı okullarda, farklı şehirlerde, farklı şartlarda görev yapıyoruz. Kiminin sınıfı kalabalık, kiminin imkânları kısıtlı, kiminin omuzlarında ağır sorumluluklar var. Ama hepimizin ortak bir tarafı bulunuyor: Bir insanın hayatında güzel bir iz bırakabilme ihtimali. Ben hâlâ öğretmenliğin en güzel yanının bu olduğuna inanıyorum. Yıllar sonra bir öğrencinizin sizi hatırlaması, bir meslektaşınızın sizden öğrendiği bir şeyi hayatına taşıması ya da bir çocuğun dünyasında küçük de olsa bir pencere açabilmiş olmak… Bütün bunlar, hiçbir unvanın, hiçbir makamın ve hiçbir başarının ölçemeyeceği kadar kıymetli. Bugün Öğretmenler Günü. Bu vesileyle yalnızca kendi meslek yolculuğumu değil, bu yolculukta karşılaştığım bütün öğretmenleri düşünüyorum. İlk görev yerinde benim gibi heyecanla ve belki biraz da şaşkınlıkla sınıfına giren genç öğretmeni, yılların yorgunluğuna rağmen öğrencisinin bir gülümsemesiyle yeniden güç bulan meslektaşımı, emekliliğe yaklaşırken bile hâlâ yeni şeyler öğrenmenin peşinde koşan öğretmenimi… Başta birlikte çalıştığım ve aynı meslek heyecanını paylaştığım bütün meslektaşlarım olmak üzere, emeğiyle geleceğe dokunan tüm öğretmenlerin 24 Kasım Öğretmenler Günü kutlu olsun. Aynı hikâyenin farklı sayfalarında, aynı güzel mesleğin emekçileri olarak buluşmak dileğiyle… 9

NİDA ÖZEL SAYI 24 KASIM 2026 BİZİM İŞİMİZ BİRAZ BAŞKA! Bir özel eğitim öğretmeninin gözünden... Kübra AYDOĞAN Özel Eğitim Öğretmeni Özel eğitim öğretmeni olmak, sabah sınıfa girerken hazırladığın bütün planların ilk beş dakikada değişebileceğini bilerek yine de o planları büyük bir ciddiyetle hazırlamaktır. Çünkü bizde plan yapmak bir meslek, planlara rağmen ayakta kalmak ayrı bir uzmanlık alanıdır! Biz biraz öğretmen, biraz oyuncu, biraz dedektif, biraz da kriz anlarında soğukkanlılığını korumaya çalışan profesyonel insanlarız. Bir gün bir beceriyi öğretmek için kırk farklı yol dener, ertesi gün hiç beklemediğimiz bir anda başarıya ulaşırız. Sonra anlarız ki mesele, bizim bildiğimiz yoldan gitmek değil, öğrencimizin yürüyebildiği yolu bulmaktır. Üstelik bizim işimiz yalnızca akademik hedeflerden ibaret değildir. Bazen öğrencimizin davranışının ardındaki duyguyu anlamaya, bazen söyleyemediği bir ihtiyacı fark etmeye çalışırız. Kendi canımız sıkkın olsa, yorgunluktan konuşacak hâlimiz kalmasa bile sınıfın kapısından girdiğimizde bir kenara bırakırız bütün bunları. Çünkü karşımızda yalnızca bir şeyler öğrenmeye değil, anlaşılmaya, güvenmeye ve iletişim kurmaya da ihtiyaç duyan çocuklar vardır. Yeri gelir onlarla kahkahalara boğulur, yeri gelir gözlerimiz dolarak sevinçlerini paylaşırız. Bazen bir oyunun içine koca bir eğitim planı sığdırır, bazen de öğrencilerimizin enerjisine yetişmeye çalışırken içimizden sessizce bir haftalık izin dileriz! Bizim sınıflarımızda başarı cetvelle ölçülmez. Bazen ilk kez kurulan bir cümle, bazen bağımsız yapılan küçücük bir iş, bazen de günlerdir beklediğimiz bir bakış… Başkalarının sıradan saydığı bir an, bizim için bayram sebebidir. Çünkü biliriz ki bir çocuğun küçük adımı, kendi dünyasında atılmış kocaman bir adımdır. 10

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 Tabii bizim mesleğin kendine has küçük ayrıntıları da var. Hazırladığımız etkinlikler bazen hiç planlamadığımız oyunlara dönüşür, içmeye fırsat bulamadığımız çaylarımız soğur, çantamızdan nereden geldiğini hatırlamadığımız oyuncaklar çıkar. Bir de sınıfta sürekli kaybolan kalemlerimiz vardır. Gün boyu arar, sorar, bulamayız. Ders başlayacak kalemler ortada yok. Herkes birbirine bakıyor, aramalar başlıyor. Sıraların altları , defterlerin içi, çekmeceler , etkinlik kutuları… yok yok yok ;) Özel eğitimde çözdüğümüz onca davranışın yanında , sınıfta kaybolan kalemlerin sırrını hala çözemedik. Ertesi gün bir düzine kalemle tekrar geliriz sınıfımıza ama onların da akıbeti pek farklı olmaz. Bir de dışarıdan duyduğumuz o meşhur cümle var: “Sizin işiniz de ne güzel, çocuklarla oynuyorsunuz!” Elbette oynuyoruz! Ama o oyunun içine iletişimi, bağımsızlığı, sosyal becerileri ve koca bir geleceği sığdırdığımızı herkes göremiyor. Bizim işimiz yalnızca çocuklarla vakit geçirmek değil; onların hayata katılabilmeleri için emek vermek. Bazen bütün yorgunluğumuzu unutturan şey öyle büyük bir başarı da değildir. Bir öğrencimizin bize gülümsemesi, kendi iletişim diliyle sevgisini göstermesi ya da küçücük bir teşekkür etmesi yeter. İşte o an anlarız ki bazı başarıların alkışa, bazı emeklerin de kelimelere ihtiyacı yoktur. Biz mucizeler yaratmakla yükümlü değiliz. Ama her çocuğun kendi yolunda ilerleyebilmesi için doğru yolu aramakla sorumluyuz. Ve bazen bir çocuğun dünyasında açılan küçücük bir kapı, bizim için kocaman bir geleceğin başlangıcıdır. Belki bütün yorgunluklarımızı anlatamayız, belki emeğimizin tamamı görünmez. Ama ertesi sabah yine sınıfımızın kapısını açar, yeniden dener, yeniden öğrenir ve yeniden umut ederiz. 11

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 Çünkü öğretmenlik, yalnızca bir şeyler öğretmek değil; bir insanın hayatında güzel bir iz bırakabilmektir. İyi ki bu mesleğin içindeyiz. İyi ki her gün yeniden öğreniyor, öğretiyor ve bir çocuğun dünyasında kendimize küçücük de olsa bir yer bulabiliyoruz. Başta özel eğitim öğretmenleri olmak üzere, emeğiyle, bilgisiyle ve yüreğiyle geleceğe dokunan tüm öğretmenlerimizin Öğretmenler Günü kutlu olsun! Sabır bizde, umut bizde, kayıp kalem hala bulunamadı... 12

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 BİR ÇOCUĞUN DÜNYASINDA YER EDİNMEK Bazı büyük hikayeler küçücük anlarda gizlidir. Yasemin ŞENOL Özel Eğitim Öğretmeni Bazı meslekler yaptığınız işle, ürettiğiniz ürünle bazıları ise dokunduğunuz hayatlarla ölçülür. Öğretmenlik ikincisine daha çok benzer çünkü öğretmenlik yalnızca bir şeyler öğretmekten ibaret değildir. Bazen bir çocuğun hayatında küçücük bir yer edinmek, bazen onun henüz kimsenin fark etmediği bir yönünü keşfetmek, bazen ise kimsenin inanmadığı halde onun başaracağına inanmaktır. Üstelik bunları yaşarken sadece çocuğun hayatına dokunmaz, kendi hayatınızın da değiştiğini fark eder, hiç bakmadığınız pencerelerden muhteşem manzaralar görürsünüz. Kısacık meslek hayatımda karşıma çıkan her çocuk kendi öğrencim olsun olmasın fark etmeksizin kendisiyle birlikte bambaşka bir dünya sundu önüme. Karşıma çıkan her dünya birbirinden o kadar farklı ki her birinin kendine ait bir ritmi, bir rengi, bir hızı, bir dili vardı. Bu dünyalarda bazen uzun uzun kurulan cümleler, bazen sessizliklere rağmen sayfalarca yazılsa anlatılamayacak bakışlar, bazen küçücük bir tebessümle ifade edilen kocaman mutluluklar vardı. Bazen ise anlamayı henüz keşfedemediğim bambaşka ifade edişler… Öğretmenlik zamanla bana, herkese aynı yolla ulaşamayacağımı öğretti. Her zaman o yolda ilerlemek o dünyaya girebilmek demek değilmiş. Bazen kapıyı çalmak değil, kapının ardındaki dünyayı fark etmek, anlamak, o dünyanın dilini öğrenmek ve o dünyaya kabul edilmeyi beklemek gerekiyormuş. Özellikle bazı çocuklarla iletişim kurmaya çalışırken onlara bir şeyler öğretmeden önce kendim öğrenmem, anlamam gerektiğini fark ettim. Beklemekten şikâyet etmek yerine sabırla beklemenin ne demek olduğunu öğrendim. Sanırım öğretmenliğin en güzel taraflarından biri de bir çocuğu kendi dünyama benzetmeye çalışmak yerine, onun dünyasında kendime bir yer açabilmeyi öğrenmekmiş. 13

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 Tabii değişenler sadece bununla sınırlı değil, özel eğitim öğretmenliği benim hayatımdaki başarı tanımımı da değiştirdi. O kadar alışmışım ki sadece kocaman şeylerin başarı sayılmasına. Bir sınavı geçmelisin, önüne konulmuş koca koca hedeflere ulaşmalısın, bir işi baştan sona bitirmelisin ancak o zaman başarılı sayılabilirsin. Oysa öyle değilmiş her dünyanın başarı ölçütü de farklıymış. Tek bir kelimeyi telaffuz edebilmek, kısacık bir göz teması kurabilmek, daha önce tek başına gerçekleştiremediği bir davranışı ilk kez yardım almadan yapabilmesi günlerce kutlanabilecek bir başarıymış. Bu anların arkasındaki emekleri, kaç kez yeniden ve yılmadan denendiğini ne kadar sabır gösterildiğini ne kadar uzun bekleyişlerden sonra geldiğini gördüğünüzde bunları bayram havasında kutlanacak başarılar olarak kabul etmek işten bile değilmiş. İşte bunları gördükçe başkaları için önemsiz, sıradan olan şeylerde büyük anlamlar bulmaya başladım. Bir kelime bütün günümü güzelleştirdi, bir tebessüm tüm dertlerimi o an unutmamı sağladı. Özel eğitim öğretmenliği sanırım mutluluk tanımımı da biraz değiştirdi. Artık büyük şeyler beklemeyi değil de küçük şeylerin kıymetini bilmeyi öğrendim. Daha önce defalarca kez öğretmeye çalıştığım, emek harcadığım bir şeyi hiç beklemediğim bir anda çocuğun gerçekleştirdiğini görmek içimde tarif edilmesi mümkün olmayan bir mutluluk yarattı. Bir sabah daha önce hiç anlamlı iletişim kurmayan bir öğrencim ’Günaydın, Yasemin’ dediğinde eminim ki o an evrendeki en mutlu Yasemin bendim. Yani demem o ki zaman bana sadece mesleki kazanımlar öğretmekle kalmadı, hayatta başka pencerelerden de bakmanın mümkün olduğunu gösterdi. Elbette her şey her zaman çok güzel olmuyor. Bazen aynı cümleyi defalarca tekrar ediyor, aynı etkinliği her gün yeniden yapıyor, bir davranışı yeniden görebilmek için günlerce hatta haftalarca bekliyorum. Neyi değiştirmeliyim, neyi farklı yapmalıyım diye düşünüyor kendimi yetersiz hissediyorum. Öğretmenliğin görünmeyen taraflarından biri sanırım bu. Ders bitiyor, zil çalıyor, o binadan çıkıyorum ama zihnimde yarım kalan, eksik hissettiren şeyleri, neyi tekrar nasıl deneyeceğimi düşünüyorum. Her şeye rağmen ertesi gün aynı heyecanla sınıfıma giriyor umudumu yeniden inşa ediyorum. Bütün bunları düşündüğümde aklımda iki soru canlanıyor; acaba ben mi çocukların dünyasına giriyorum, yoksa onlar mı benim dünyamı değiştiriyor? Sanıyorum ki bunun net ve tek bir doğru cevabı yok. Ben onlara bir şeyler öğretmeye çalışırken, onlar da beni geliştirip dönüştürüyor. Ben onların küçük diye nitelendirilen adımlarına eşlik ederken, onlar da bana beklentilerimi sorgulamayı ve yeniden şekillendirmeyi öğretiyor. Ben onların dünyasında bir yer edinmeye çalışırken kendi dünyamda da yeni ve fark etmediğim manzaralar keşfediyorum. Belki karşıma çıkan tüm çocukların hayatına dokunamayacağım. Belki yıllar sonra adımı, kim olduğumu hatırlamayacaklar. Ama ben, onların dünyasına ektiğim tohumların hangi zamanda, hangi mevsimde çiçek açacağını bilmeden, o tohumları kocaman umutlarla bir gün açacaklarına inanarak ekmeye devam edeceğim. İyi ki öğretmenim, iyi ki bambaşka dünyalar tanıyorum, iyi ki her gün yeniden bir çocuğun dünyasında kendime bir yer edinebilmenin umudunu taşıyorum… 14

NİDA ÖZEL SAYI 24 KASIM 2026 VAROLUŞUN AYDINLIK SANCISI: ÖZEL GEREKSİNİMDE UMUT VE YENİDEN İNŞA Geleceğe inançla bakan gözler ve umudun aydınlık meşalesi. Büşranur İNANÇ Özel Eğitim Öğretmeni İnsanlık tarihi, bireylerin farklılıklarıyla var olma mücadelesinin, varoluşsal krizlerin ve bu krizler karşısında anlam arayışının kesintisiz bir dökümüdür. Yaşamın akışı içerisinde her insan çeşitli dönemeçlerden geçer; ancak kimi bireyler ve aileler için bu yolculuk, her anı sabırla ve inançla örülen bambaşka bir iklimi ifade eder. Farklı gelişim gösteren bireylerle ve aileleriyle sürdürülen bu yolculuğun merkezinde, tüm engelleri aşma iradesini besleyen temel dinamik umuttur. Umut yalnızca uzak bir geleceğe duyulan pasif bir arzu değil; ontolojik boyutuyla en güçlü psikolojik direnç alanı, felsefi boyutuyla imkânsız sınırları esneten bir zihinsel sıçrama, özel eğitimde ise en küçük adımların mucizeye dönüştüğü aktif bir yaşam biçimidir. ÖZEL EĞİTİMİN ÖZÜ: ADANMIŞLIK İKLİMİ Özel eğitim, yalnızca pedagojik tekniklerin, bireyselleştirilmiş programların uygulandığı teknik bir alan değildir; temelde bir umut, adanmışlık ve sabır iklimidir. Zihinsel, fiziksel ya da sosyal gelişim alanlarında farklılıkları bulunan bireylerle yürütülen her çalışma, kalıplaşmış önyargılara karşı açılmış onurlu bir inanç mücadelesidir. Pozitif psikolojide hedeflere ulaşma kapasitesi olarak kavramsallaştırılan Umut Teorisi, özel eğitimde duygusal bir dayanıklılığa ve karşılıklı bir inanç ortaklığına dönüşür. Farklı gelişen bir bireyin dünyasında umut, ulaşılamaz büyük hedefler koymak değil; her gün milim milim katedilen mesafelerin, atılan ilk bağımsız adımların ve kurulan en kısa göz temasının kıymetini bilmektir. "Umut, körü körüne bir bekleyiş değil; bilimin ışığında, sabırla ve sistematik bir çabayla inşa edilen rasyonel bir gelecektir." 15

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 Gerçekçi olmayan hayaller vaat etmek yerine; yaşanan zorlukları kabul eden, eldeki imkânlarla çocuğun gelişimini en üst düzeye amaçlayan ve sabrı, bilimi merkeze alan bir umut anlayışı, hem bireyin hem de ailenin en büyük dayanağıdır. EBEVEYNLERİN YOLCULUĞU Özel gereksinimli bir evlada sahip olmak, anne ve babalar için hayata bambaşka, sarp ve bilinmezliklerle dolu bir yoldan yeniden başlamayı gerektirir. Bir ebeveyn için çocuğunun tipik gelişim göstermediğini fark etmek ya da bir tanı almak, zihninde kurduğu geleceğe dair tüm hayal saraylarının aniden sarsılması anlamına gelir. Şok, inkâr, pazarlık, derin hüzün ve kabullenme aşamalarından oluşan bu karmaşık uyum süreci, ailelerin omuzlarına büyük duygusal yükler yükler. Geleceğin belirsizliği ve toplumsal önyargılar kaygıyı artırır. Bu kritik eşikte ebeveynlerin umut düzeyleri, çocuğun gelişimsel ilerlemesi ve ailenin genel psikolojik sağlamlığı ile doğrudan korelasyon gösterir. Umudunu koruyan ebeveyn, evdeki gelişim sürecinin de mimarı olur. KARDEŞ OLMANIN SAF IŞIĞI Aile sisteminin bu hassas dengesinde, sıklıkla göz ardı edilen ama en az ebeveynler kadar bu özel iklimi soluyan görünmez kahramanlar vardır: Özel gereksinimli bireylerin kardeşleri. Aynı evi ve kaderi paylaşan bu kardeşler, dünyaya sevginin, hoşgörünün ve empatinin en saf penceresinden bakmayı erken yaşta öğrenirler. Farklı gelişim gösteren bir kardeşle büyümenin kazandırdığı eşsiz duyarlılık, kalplerini hayatın çeşitliliğine ve umuda açan en büyük zenginliktir. Paylaşılan o sessiz ama derin anlar, gülümsemeler ve karşılıksız sevgi, kardeşlerin geleceğe inançla bakmasını sağlar. Kardeşlik bağı, engelleri birlikte göğüsleme gücü verirken yarınlara dair en güzel hayallerin de ortak mimarı olmalarına vesile olur. ÖĞRETMENİN DURUŞU: PROFESYONEL UMUT Özel eğitim sürecinin profesyonel ayağında yer alan uzmanların ve öğretmenlerin duruşu hayati bir öneme sahiptir. Tükenmişlik riski yüksek olan bu meslekte, çalışanı her gün sınıfa bağlayan ve aynı inançla göreve yönelten yegâne güç içselleştirdiği umuttur. Gerçek anlamda profesyonel umut, yapay bir iyimserlik değil; çocuğun o anki sınırlarını objektif değerlendirerek onun gerçek potansiyeline duyulan sarsılmaz bir inançtır. Toplumun "öğrenemez", "bu sınırdan öteye geçemez" dediği ön yargı duvarlarının karşısında durup "Seninle bu yolda, senin hızında yürümeye hazırım" diyebilme cesaretidir. Öğretmen, yepyeni bir pencere açabilmek için aylarca aynı sabırlı tekrarları sürdürebilen kişidir. Bu süreç, her bireyin kendine has öğrenme ritmine saygı duyan dinamik, üretken ve gerçekçi bir emek sürecidir. "Biraz umut sürsen tüm yaralar iyileşir mi?" 16

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 FELSEFİ VE BİLİMSEL BOYUT İnsanın anlam arayışı ve umut arasındaki bağ varoluşçuluğun merkezinde yer almıştır. Viktor Frankl'ın Logoterapi yaklaşımı, en zorlu koşullarda dahi insanı hayatta tutan ve dirençli kılan şeyin yaşama yüklediği anlam ve içindeki umut olduğunu göstermektedir. Ernst Bloch'un vurguladığı gibi umut, henüz gerçekleşmemiş olan ama insanın potansiyelinde saklı tutulan geleceğin bilincidir. Özel eğitimde umut konusunu ele alırken, bu kavramın bilimsel temellerle desteklenmesi gerekliliği göz ardı edilemez. Nörobiyoloji ve erken müdahale araştırmaları, insan beyninin plastisite (esneklik) kapasitesinin ne denli yüksek olduğunu ortaya koymaktadır. Bilimsel verilerin sunduğu bu tablo, eğitimcilere ve ailelere kanıta dayalı somut ve rasyonel bir umut sunmaktadır. TOPLUMSAL DÖNÜŞÜM Umut kavramının özel gereksinim alanındaki izdüşümü, bireysel sınırların ötesine geçerek toplumsal bir boyut kazandırır. Toplumların gelişmişlik düzeyi, farklı gelişim gösteren bireylere sağladığı imkânlar, gösterdiği kapsayıcı yaklaşım ve yarattığı umut iklimi ile ölçülür. Sosyolog Raymond Williams'ın ifade ettiği gibi umutlu olmak, karamsarlığı reddetmek ve geleceği yeniden tasarlama hakkına sahip çıkmaktır. Tarihsel süreçte özel eğitime bakış açısı, acıma duygusundan hak temelli yaklaşıma evrilmiştir. Günümüzde özel gereksinimli bireyler insan hakları, fırsat eşitliği ve toplumsal kapsayıcılık ilkeleri çerçevesinde ele alınmaktadır. Artık umut bir lütuf beklentisi değil; doğuştan gelen insan haklarının bir gereği olarak toplumsal hayatta var olma, üretme ve mutlu olma hakkıdır. Nihai olarak özel gereksinimli bireylerde umut, hayatın getirdiği farklılıkları bir eksiklik olarak değil, insan çeşitliliğinin bir parçası olarak kabul edebilme olgunluğudur. Yüreğimizdeki ve zihnimizdeki umudu gerçekçi bir temel üzerinde canlı tuttuğumuz müddetçe ne ön yargılar bize boyun eğdirebilir ne de karanlıklar bizi yutabilir. Umut, insanın yarına bırakabileceği en güzel mirastır. Hayata umutla bakabilmeyi ve bu satırları kaleme alabilmeyi borçlu olduğum kıymetli hocam Prof. Dr. Tayfun Doğan başta olmak üzere; yolumu aydınlatan değerli öğretmenlerimin ve sınıfında umudu büyüten tüm meslektaşlarımın 24 Kasım Öğretmenler Günü kutlu olsun. 17

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 KÜÇÜK EKMEK TANELERİNİN İZİNDE Hayat yolunda atılan her adım, geleceğe bırakılan bir izdir. Nükhet ATASEVER Özel Eğitim Öğretmeni B azen insan, hayatının nereye varacağını bilmeden yürür. Önüne çıkan yolları, karşısına çıkan fırsatları, hatta o günlerde önemsiz gibi görünen karşılaşmaları yıllar sonra bir araya getirince anlamlandırabilir. Benim hikâyem de biraz böyle. ocukluğumdan beri çocuklarla vakit Ç geçirmeyi çok severdim. Komşularımızın küçük çocukları bize gelir, ben onlarla oyunlar oynar, ilgilenirdim. Komşularımızın çocuklarıyla da, akrabalarımızın çocuklarıyla da vakit geçirmekten büyük keyif alırdım. Fakat o zamanlar bunun ileride mesleğimin bir parçası olacağını düşünmüyordum. Okul hayatım ise çocuklarla geçirdiğim zamanlar kadar keyifli değildi. Akademik olarak kendimi çok başarılı hissetmiyor, zaman zaman içine kapanıyor ve özgüven eksikliği yaşıyordum. Meslek lisesinde Çocuk Gelişimi bölümünü seçmemle birlikte ilk kez ilgimi çeken bir alanın içinde buldum kendimi. Okulla aram bir anda düzelmedi ama yavaş yavaş değişmeye başladı. Öğrenmek, ilgimi çeken konularla karşılaştıkça daha anlamlı hâle geliyordu. Sonrasında okul öncesi öğretmeni olma hayaliyle üniversiteye hazırlanma sürecim başladı. Ancak işler istediğim gibi ilerlemedi. Bir süre sonra çocuklarla ilgisi olmayan bir sağlık bölümünde okurken buldum kendimi. O bölümü bitirdim ama içimde oraya ait olmadığımı biliyordum. Stajlara giderken yaşadığım huzursuzluğu, mezun olduktan sonra ne yapacağımı düşünürken hissettiğim kaygıyı bugün bile hatırlıyorum. Mezuniyetimin ardından bir rehabilitasyon merkezinde çalışmaya başladım. Fakat öğretmen değildim. Belki de hayatımın yönünü değiştiren karşılaşmalardan biri tam da o dönemde gerçekleşti. Çalıştığım yerde, kurum sahibinin kızının açıköğretimden üniversite okuduğunu gördüm. O an kendi kendime, "Ben neden yapmayayım?" diye sordum. Küçük bir düşünceydi belki ama benim için yeni bir kapı açtı. 18

ÖZEL SAYI Ben de yeniden üniversite okumaya başladım. Ön lisans eğitimimi tamamladıktan sonra lisans eğitimine geçmek istedim. Yeniden sınava girdim ve karşıma iki seçenek çıktı: Okul öncesi öğretmenliği ve özel eğitim öğretmenliği. İkisi de benim için kabul edilebilir seçeneklerdi. Tercihimi özel eğitimden yana kullandım. NİDA 24 KASIM 2026 Üniversite yıllarım kolay geçmedi. Eğitimimi ücretli bir üniversitede sürdürüyordum ve ailemin maddi imkânları da sınırsız değildi. Bir an önce mezun olabilmek için derslerimi bazen zen hızlandırmaya çalışıyor, harçlığımı biriktiriyor, ba ailemden destek alıyor, bazen de kendi imkânlarımla çözüm bulmaya uğraşıyordum. Dört yıllık eğitimimi üç yılda tamamladım. Zaman zaman yaşadığım zorluklar, tartışmalar ve kaygılar oldu. Ama bir şekilde bitirdim. Ardından KPSS süreci başladı. Bu kez güzel bir sıralama elde ettim ve ilk atamada öğretmen olarak göreve başladım. Atandığım A tandığım günü ve ilk görev yerime gelişimi düşündüğümde hâlâ aynı heyecanı hissediyorum. Çevremdekiler kendi hayatlarını kurmuşken artık benim de kendi emeğimle kazandığım parayı harcayabileceğim, kendi kararlarımı verebileceğim ve uzun zamandır uğraştığım bir hayalin sonucunu yaşayabileceğim bir dönem başlamıştı. Bunun benim için ne kadar büyük bir mutluluk olduğunu kelimelerle anlatmak kolay değil. Göreve başladığımda güzel bir okulum, sınıfım ve birlikte çalıştığım iyi bir arkadaşım vardı. Öğrencilerimle tanıştım. Elif, Alişa ve diğer çocuklar... Her biriyle zaman içinde kendine özgü bir bağ kurdum. Bu bağların içinde Barış'la yaşadıklarımın da benim için ayrı bir hikâyesi oldu. Barış, okulda zaman zaman yaramazlıklarıyla dikkat çeken, arkadaşlarıyla iletişim kurmakta zorlanan bir çocuktu. Ben onun davranışlarının ardında biraz da çekingenliğini, korkularını ve kendini ifade etme biçimini görüyordum. Zamanla birbirimize alıştık. O bana, ben ona ayrı bir sevgi beslemeye başladık. Konuşamadığı için bana "Pisi" derdi. Okulda beni aradıklarında, "Pisi nerede?" diye sorduklarında beni gösterirdi. İki gün okula gelmediğinde pazartesi sabahı koşarak yanıma gelip sarılması, beni gördüğündeki sevinci... Bunlar benim için çok kıymetliydi. Onun bana duyduğu güveni görmek, zamanla aramızda oluşan bağı hissetmek güzeldi. Elbette her şey her zaman kolay değildi. Yaramazlıkları da oluyordu, kızdığım zamanlar da. Ama bütün bunların arasında birbirimize ait küçük bir dilimiz, kendimize özgü bir yakınlığımız vardı. Bugün geriye dönüp baktığımda çocuklarla vakit geçirmeyi seven o küçük kızla, öğrencilerinin yolunu gözleyen öğretmen arasında bir bağ görüyorum. Fakat bu yolun düz bir çizgi hâlinde ilerlemediğini de biliyorum. Olmak istediğim yerde olmadığım zamanlar, kendimden şüphe ettiğim dönemler, başka yollar denediğim yıllar oldu. 19

ÖZEL SAYI NİDA Belki de hayat bana bir anda büyük fırsatlar sunmadı. Bunun yerine küçük küçük ekmek taneleri bıraktı önüme. Bir rehabilitasyon merkezinde işe başlamak, birinin açıköğretim okuduğunu görmek, yeniden sınava girmeyi düşünmek, karşıma çıkan bir tercihi değerlendirmek... O günlerde birbirinden bağımsız görünen bu küçük ayrıntılar, bugün baktığımda aynı yolun parçaları gibi duruyor. 24 KASIM 2026 Şimdi biri bana ne iş yaptığımı sorduğunda "Öğretmenim" diyorum. Hangi alanda olduğunu sorduğunda ise "Özel eğitim öğretmeniyim" diye cevap veriyorum. Bazen mesleğimin çok zor olduğu günler nler söyleniyor. Elbette zorlandığım, yorulduğum gü var. Ama ben yaptığım işi hayatın içindeki diğer pek çok iş gibi görüyorum. Ne kendimi olağanüstü bir yerde konumlandırıyorum ne de yaşadığım zorlukları başkalarınınkinden daha büyük görüyorum. Bugün bulunduğum yere bir anda gelmedim. Biraz geç kaldım belki, birkaç kez yönümü değiştirdim, bazen ne yapacağımı bilemedim. Ama yoluma devam ettim. Ve şimdi geriye baktığımda, o küçük ekmek tanelerinin hiçbirinin boşa bırakılmadığını düşünüyorum. Hepsini takip ederek, bazen yavaşlayarak, bazen durup yeniden başlayarak kendi yoluma ulaştım. Atandığım A tandığım günü ve ilk görev yerime gelişimi düşündüğümde hâlâ aynı heyecanı hissediyorum. Çevremdekiler kendi hayatlarını kurmuşken artık benim de kendi emeğimle kazandığım parayı harcayabileceğim, kendi kararlarımı verebileceğim ve uzun zamandır uğraştığım bir hayalin sonucunu yaşayabileceğim bir dönem başlamıştı. Bunun benim için ne kadar büyük bir mutluluk olduğunu kelimelerle anlatmak kolay değil. Belki de insanın hayatında en güzel şey, yıllar önce nerede olacağını hiç tahmin edemediği bir yerde, bir gün kendini ait hissederek bulmasıdır... 20

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 BENİ GÜZEL HATIRLA "Her çocuk keşfedilmeyi bekleyen bir dünya, her öğretmen o dünyaya açılan bir kapıdır." Göknur EMSEN Özel Eğitim Öğretmeni Yaşadığımız en güzel günler, en güzel hatıraları biriktirdiğimiz günlerdir. İlginçtir ki bazen o hatıraların içinde acı da vardır. Ne tuhaf bir çelişki, değil mi? Acı ve mutluluk aynı hatırada buluşabiliyor. Geçtiğimiz yıl öğrencilerimden birini, henüz genç yaşındayken, ani bir ölümle kaybettik. Sınıfta masası boş kaldı. Şimdi onun yerinde başka bir öğrencimiz oturuyor. Onu düşündüğümde ilk aklıma gelen şeylerden biri yemek yemeye olan düşkünlüğü. Yemek yemeyi gerçekten çok severdi ve elindekini paylaşmaktan hiç çekinmezdi. Teneffüslerde öğretmenlerin yanına gider, mutlaka hâl hatır sorardı. Okulun nabzını tutmak, olup bitenlerden haberdar olmak onun için ayrı bir keyifti. Hiç tereddüt etmeden “İki kek!” dedi. Biz de onu ikna etmek için iki yüz liranın daha avantajlı olduğunu, o parayla çok daha fazla kek alabileceğini anlattık. Hesap yaptık, matematiksel açıklamalara girdik ama bütün istatistiksel ve ekonomik değerlendirmelerimiz sonuçsuz kaldı. On beş dakikanın sonunda aldığımız cevap yine aynıydı: “İki kek!” O gün bu kararlılığına hep birlikte çok gülmüştük. Şimdi o anı hatırladığımda yine gülümsüyorum. Bizim uzun uzun anlattıklarımızın onun gözünde hiçbir karşılığı yoktu. İstediği şey belliydi ve iki kek ona yetiyordu. Şarkı dinlemeyi de çok severdi. “Hadi, istediğin bir şarkıyı açalım. ” dediğimizde tercihi hiç değişmezdi: “Adaletin Bu mu Dünya?” Her seferinde aynı şarkıyı ister, üstelik ezbere söylerdi. Yaşıtlarının dinlediği şarkılardan oldukça farklıydı onun müzik zevki. Bazen bizi şaşırtır, bazen de kendi dünyasının ne kadar farklı olduğunu bir kez daha gösterirdi. Farklılıklarla dolu özgün bir ruhtu onunki. Bir de kek meselesi var… Öğrencim ne istediğini gayet iyi bilen biriydi. Bir gün ona, “Sana iki kek mi verelim, yoksa iki yüz lira mı istersin?” diye sorduk. 21

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 Bir de arabalar… Onun en büyük merakıydı. Öğretmenlere mutlaka arabalarını sorar, kimin hangi marka arabaya sahip olduğunu bilirdi. Sanki bu, okulda üstlendiği özel bir görevdi. Okulun önüne park edilen arabalar da gözünden kaçmazdı. Birisi yeni bir araba aldığında kendine has esprili tavrıyla, “Şuna bak, şuna! Araba almış da gözümüze sokuyor!” derdi. Bunu öyle güzel söylerdi ki gülmemek elde değildi. Şimdi düşünüyorum da insan birini en çok böyle küçük ayrıntılarda özlüyor. Büyük olaylarda değil; sıradan bir günün içinde söylenmiş bir sözde. Dilerim hiçbir öğrencimizin varlığı, hayatımızın sıradan bir ayrıntısı olarak kalmaz. İnanıyorum ki şimdi çok sevdiğin yemeklerin en güzellerine kavuşmuş, hayalini kurduğun arabaların en güzelini sürüyorsundur. Bize bıraktığın bütün bu güzel anılar için sana çok teşekkür ederim. Ve şimdi, aramızda olmayan o güzel öğrencimi sevgiyle anarken içimden tek bir cümle geçiyor: Beni güzel hatırla… 22

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 DEMİR AĞACI (CASUARINA EQUISETIFOLIA): DOĞANIN SERT MUHAFIZI VE RÜZGÂRIN SESİ Doğanın sert muhafızı ve rüzgârın fısıltılı sesi: Demir Ağacı. Meltem BOZOĞLU Tarım Teknolojileri Öğretmeni Pasifik Adaları, Avustralya ve Güneydoğu Asya'yı anavatan olarak seçmiş bir ağaç var: Casuarina equisetifolia. Görünüşü itibarıyla iğne yapraklı bir çam ağacını andıran, ancak yakından bakıldığında narin ve zarif sürgünleriyle dikkat çeken Demir Ağacı; hem doğanın zorlu koşullarına meydan okuyan yapısıyla hem de yüzyıllardır etrafında örülen mitolojik efsaneleriyle dünyanın en sıra dışı ağaçlarından biridir. Halk arasında "Demir Ağacı" olarak anılmasının sebebi, gövde odununun inanılmaz derecede sert, yoğun ve ağır olmasıdır. İğne yaprağa benzeyen ince, yeşil yapılar aslında fotosentez yapan segmentli dallardır (ismini aldığı equisetifolia, atkuyruğu otuna olan benzerliğinden gelir). Gerçek yaprakları ise bu segmentlerin birleşim yerindeki mikroskobik pullardır. Bu ağacı doğada benzersiz kılan en büyük özelliği olağanüstü direncidir. Kıyı şeritlerinde tuzlu serpintilere, şiddetli rüzgârlara ve fırtınalara karşı inanılmaz bir dayanıklılık gösterir. Köklerindeki özel bakteriler sayesinde havadaki azotu toprağa bağlayabilir; bu sayede besin maddesi bakımından son derece fakir, kumlu ve çorak topraklarda bile hızla büyüyerek erozyon kontrolünde doğanın en büyük koruyucusu görevini üstlenir. Bu özelliklere sahip olmasının tesadüf olmayan nedenleri var elbette. Sert gövdesiyle fırtınalara direniyor, tuzlu topraklarda yaşamını sürdürüyor. İncecik dalları var ama gövdesi oldukça sağlam. Düşündüm de insan da biraz böyle değil mi? Yaşadıkça sertleşiyoruz. Kırıldıkça kabuk bağlıyoruz. Sonra da bu sertliği güçlü olmak zannediyoruz. Oysa bazen güçlü olduğumuz için değil, yeniden incinmekten korktuğumuz için sertleşiyoruz. Yeri geliyor karşımızdaki insanlara duvarlar örüyor, mesafeler koyuyoruz. Demir Ağacı bu yönleriyle sanki insan hayatının yansıması gibidir. İnsan yaşamı boyunca birçok zorlukla karşılaşır ve bu zorluklara olan mukavemeti sonucu kendisini dışarıya karşı korumaya alır. Kendi içinde aşılması zor duvarlar örerek iç yapısındaki bağları kuvvetlendirir; bu bağları ilmek ilmek dokur. Tüm bunlara rağmen yine de her koşulda narin ve zarif kalabilmesi, kendisini doğa ile bütünleşmiş hissetmesinden kaynaklanır. Yaşadıkça sertleşiyoruz. Kırıldıkça kabuk bağlıyoruz. Sonra da bu sertliği güçlü olmak zannediyoruz. 23

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 Demir Ağacı'nın insana benzeyen bir diğer tarafı da köklerinin verimsiz topraklarda bile kendisine ve bağlı olduğu ekosisteme fayda sağlamasıdır. Bu durum, her insanın yapısında özel olarak korumaya aldığı ve sadece ehline denk geldiğinde ortaya çıkardığı özellikler bulunduğunun, her türün kendine has niteliklere sahip olduğunun adeta bir kanıtıdır. Demir Ağacı, hayatta kalmak için doğada son derece akıllı mekanizmalar geliştirmiştir. Bunlardan biri "Tuz Gözyaşları"dır. Kıyıya çok yakın yetiştiği ve kökleriyle yoğun tuzlu deniz suyunu çektiği için fazla tuzu yapraklarındaki özel bezler aracılığıyla dışarı atar. Sabah saatlerinde bu tuz kristalleri yoğunlaşarak yapraklardan damla damla düşer. Yerel efsanelerde bu damlalar, ağacın deniz karşısında döktüğü "tuzlu gözyaşları" olarak nitelendirilir. Ağacımızın bir diğer özelliği de "Allelopati" denilen baskınlık özelliğidir. Dökülen iğne benzeri sürgünleri toprakta ayrışırken yüksek miktarda asit bırakır. Bu durum, etrafında başka yabani otların ve bitkilerin büyümesini engeller. Böylece ağaç, kendi yaşam alanındaki besin ve su rekabetini minimuma indirerek bulunduğu alanı tamamen domine eder. Ne güzel değil mi? İnsan da böyledir aslında; varlığıyla bulunduğu yeri güzelleştirebilir, başkalarının hayatına dokunabilir. Ama işin ilginç tarafı şu: Aynı ağaç, dökülen sürgünlerinin etkisiyle çevresindeki bazı bitkilerin gelişimini engelleyebiliyor. İşte burada biraz durup düşünmek gerekiyor. Biz de bazen sevdiklerimizi koruduğumuzu düşünürken onların büyümesine engel olmuyor musuz? Sahiplenmeyi sevgiyle, kontrol etmeyi şefkatle karıştırmıyor musuz? Demek ki insan bir yanıyla beslerken diğer yanıyla engelleyebiliyor. Bir yanıyla merhamet ederken diğer yanıyla hükmetmek istiyor. Belki de mesele iyi ya da kötü olduğumuzu düşünmekten önce, içimizdeki bu iki hâli de görebilmek. İşte tam da burada, insanın da kendi içinden koparıp atmak istediği sıkıntılardan bahsetmiyor mu? Biz de aynı şekilde canımız yandığında; bizi üzen, kıran, pişmanlık yaratan durumlar yaşadığımızda ağlayarak rahatlamıyor musuz? Söyleyemediklerimizi bazen bir damla gözyaşıyla anlatmıyor muyuz? Bazen dışarı bıraktığımız şey yalnızca acımız olmuyor; o acıya tutunmuş benliğimizden de bir parça bırakıyoruz. Demir Ağacı'nın en büyüleyici yönü rüzgârla kurduğu ilişkidir. İnce, iğnemsi sürgünlerinin arasından rüzgâr geçerken derin, ıslık benzeri fısıltılı bir ses çıkarır. Güneydoğu Asya'da ve tropik adalarda bu melankolik ses nedeniyle köy mezarlıklarına dikilmesi bir gelenekti. Yerli halk, ölen kişilerin ruhlarının rüzgârlı günlerde bu ağaçların dallarına tünediğine ve oradan yakınlarına fısıldadığına inanıyordu. Eski kültürlerde bu sesi ruhlarla, görünmeyen âlemle ilişkilendirmişler. Beni en çok düşündüren de burası oldu. Rüzgârın kendine ait bir sesi yok; dokunduğu ağacın dallarında ses buluyor. Hayat da bize böyle dokunmiyor mu? Aynı hadise birimizde öfkeye, diğerimizde sabra dönüşüyor. Birimiz kırılırken diğerimiz olgunlaşıyor. Demek ki hayatın bize ne getirdiği kadar, bizim içimizde neye dokunduğu da önemli. Belki de yaşadığımız her hadise, bize biraz da kendimizi anlatıyor. 24

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 Velhasıl, Demir Ağacı'na bakınca yalnızca bir ağaç görmedim. İnsanın kendini koruma çabasını, incinmişliğini, merhametini, korkularını ve kendi içindeki zıtlıkları gördüm. İnsan bazen köküyle beslediğini gölgesiyle büyütmüyor. Ve belki de asıl olgunluk, ne kadar güçlü olduğumuzu göstermekten ziyade; gücümüzün nerede şefkate, nerede tahakküme dönüştüğünü fark edebilmekte. Çünkü insan, yalnızca baktığı dünyayı değil, o dünyaya bakarken kendi içindekileri de görüyor. Kıyıları fırtınalardan koruyan inatçı kökleriyle fiziksel dünyayı, dallarından süzülen rüzgârın sesiyle ise ruhani dünyayı birbirine bağlayan Demir Ağacı; doğanın hem en güçlü hem de en gizemli hikâyelerinden birini fısıldamaya devam ediyor. Saygı ve sevgiyle, Prof. Dr. Zerrin SÖĞÜT’E... 25

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 44 YILLIK EĞİTİMCİNİN GÖZÜNDEN EĞİTİMİN DÜNÜ BUGÜNÜ VE GELECEĞİ Emekli öğretmen Cemal CAN ile eğitimin gittiği yön hakkında bir sohbet Atakan CAN Özel Eğitim Öğretmeni Cemal CAN 64 yaşında. Öğretmenlik mesleğini 44 yıl boyunca devam ettirmiş sınıf öğretmeni olarak eğitimin bir çok çağını yakalamıştır. Adana Büyük saat ve çevresini gezerken ona eğitimin geçmişi, günümüzü ve geleceği hakkında sorular sordum. Atakan CAN: Eğitimin geleceği, bugünü ve geçmişi hakkında genel bir bakış açısı sunar mısınız? Cemal CAN: Eğitim paydaşlara ihtiyaç duyar. Bu paydaşlar anne ve babalar, okul çalışanları, öğretmenler, öğrenciler gibi kişiler olabilirken aynı zamanda; medya, teknoloji ve gündem gibi kişiler dışı olgular da olabilmektedir. Eğitimin paydaşları değişmese de paydaşların eğitime katkıları değişebilmektedir. Bu durum aslında sadece sebep değil beraberinde eğitimin getirdiği sonuçtur. Eskiden eğitim gündemi, kişiler bazında eğitime bakış açısı, öğretim yöntem ve teknikleri, eğitim felsefeleri çok daha yavaş ilerliyordu. Artık toplum teknoloji ve medya çağında yeni teknikler ve yöntemler aynı zaman da eğitime bakış açısı çok daha hızlı değişime uğrayabilmekte. Bu hızlı evlatlarımız yakalayabiliyorlar, öğretmenlerimize eğitimler verilebiliyor ancak bağlamdaki diğer kişiler özellikle veliler bu değişimi yakalayamayabilirler ya da yanlış anlayabilirler. Eğitimin geçmişi, bugünü ve yarını bu dengeyi kurmanın önemiyle meşguldür. Atakan CAN: Velilerin ve diğer paydaşların yanlış anlayabileceklerinden bahsettiniz bu konuyu biraz açar mısınız? Cemal CAN: Bu herkes için geçerli değildir. Bağlama uyum sağlayabilen veliler olduğu gibi evlatlarını koruma içgüdüsüyle bazı velilerimiz hata yapabilmektedir. Sosyal medyanın etkisi bu konuda çok önemlidir. Bilgi kirliliği, disiplinlerin çocuklara farklı bakış açıları, gündemlerin çok hızlı değişebilmesi istenmeyen yaklaşımlar açığa çıkarabilmektedir. Burada, verilen aile eğitimlerinin çok büyük önemi var. Okullarda verilen aile eğitimleri çocuk gelişimiyle direkt olarak ilgilenen tüm disiplinlerin multidisipliner bir bakış açısıyla devamı sağlanmalı hatta verilen eğitimler artırılmalıdır. 26

ÖZEL SAYI NİDA Atakan CAN: Sosyal medya ve internetin etkisi hakkında ne düşünüyorsunuz? Cemal CAN: Eğitimin mesleğe başlama tarihim olan 1982'den emekli olduğum 2026'ya kadar her geçen yıl fırsat eşitliğini artırdığını düşünüyorum. Özellikle teknolojinin gelişimi ve erişimin kolaylaşması neredeyse tüm sosyoekonomik koşullara erişmiştir. Bu rekabeti artırdığı gibi fırsat eşitliği içinde çok mutlu edici 2010'lu yıllarda Konya Mareşal Mustafa Kemal İlköğretim okulunda görev yaparken akıllı tahta teknolojisiyle karşılaştık. Kara tahtadan akıllı tahtaya çok hızlı bir teknolojik gelişim yaşadı ülkemiz. Bu teknolojinin hızlı ve etkili entegrasyonu şu an ki genç kuşağın teknolojiyi kullanma ve geliştirme kabiliyetini artırdığını düşünüyorum. Bu dönüşümleri gelecekte çok daha fazla hissedeceğiz. 24 KASIM 2026 Atakan CAN: Nasıl sonuçlar tahmin ediyorsunuz? Cemal CAN: Genç nesilde sorgulama ve neden sonuç ilişkisi kurma eğilimi arttı teknoloji geliştikçe daha çok soru sorulacak bu da problem çözme becerisini artırır. Artık kim daha çok soru çözüyor daha çok net yapıyor çağından çıkıyoruz sanırım. Cemal Can’ın bakış açısında eğitimin değişim hızı artmış ve artmakta. Biz öğretmenler ve diğer paydaşlar olarak bu değişime uyum sağlamak mecburiyetindeyiz. Öğretmenim ve 44 yıllık eğitimci olan babam Cemal Can’a bu kıymetli söyleşi için teşekkür ederim. 27

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 BİR EŞYANIN İÇİNDE KAÇ YOKLUK SAKLANIR? Zamana direnen bir bileklik ve özlemle anılan hatıralar. Berivan YILDIZ ÖNGÖRÜR Özel Eğitim Öğretmeni Bir eşyanın ne zaman hatıraya dönüştüğünü, gündelik hayatın sıradanlığından sıyrılıp geçmişin vazgeçilmez bir parçası hâline geldiğini çoğu zaman anlayamayız; çünkü yaşarken üzerinde durmadığımız nesnelerin, hayatımızdan ayrılan insanların yerini değilse bile onlara uzanan yolları koruyacağını düşünmeyiz. Çekmecelerde unutulmuş düğmeler, artık hiçbir kapıyı açmayan anahtarlar, yıllardır kullanılmayan takılar, kendilerine yüklediğimiz anlamlardan habersiz varlıklarını sürdürürken biz değişir, yaşlanır, başka hayatlara karışırız. Hiç beklemediğimiz bir anda avucumuza aldığımız küçücük bir nesne, geride bıraktığımızı sandığımız yılları bütün uzaklığına rağmen yeniden yakınımıza getirir. Teyzemin yıllar önce bana verdiği bileklik, geçmişten bugüne taşıdığım en kıymetli eşyalardan biri; eskitme metalin üzerine işlenmiş küçük çiçekleri, turkuaz taşları ve bordo süslemeleriyle ergenliğimin gösterişli zevkini hâlâ üzerinde taşıyor. Bilekliği bana uzattığı anın ayrıntıları belleğimden silinmiş olsa da onun yanında nasıl biri olduğumu bütün açıklığıyla hatırlıyorum. Kendimi tanımaya çalıştığım, duygularıma henüz bir ad bulamadığım o yaşlarda, karşısına oturduğumda sözcüklerimi tartmadan konuşur, başkalarına söyleyemediklerimi, kendime bile itiraf etmekten çekindiğim düşünceleri onunla paylaşırdım. Yanıldığımda itiraz eder, doğruluğundan en çok emin olduğum düşüncelerimdeki çelişkileri yüzüme söylemekten kaçınmazdı; saatlerce tartıştığımız olurdu fakat bir sonraki karşılaşmamızda, aramıza hiçbir şey girmemiş gibi kaldığımız yerden konuşmaya devam ederdik. Ölümünden sonra en çok, günün ortasında aklıma ilişen önemsiz bir ayrıntıyı ona anlatabilmeyi, başladığımız konudan uzaklaşıp birbirine hiç benzemeyen meselelerin içinde kaybolmayı, saatlerce konuşup hiçbir yere varmadan birbirimizi anlamış olarak ayrılmayı özledim. Başlangıçta yılların bu eksikliği de usulca aşındıracağını sanmıştım; oysa yaşadığım her yeni deneyim, verdiğim her karar, kendimde tanımaya başladığım her yabancı taraf, onunla aramızda açılmayı bekleyen yeni bir konuşmaya dönüştü. Ben büyüdükçe ona anlatacaklarım çoğaldı; ölüm, teyzemi yalnızca hayatımdan değil, henüz söylemediğim bütün cümlelerin karşısından da almıştı. 28

ÖZEL SAYI NİDA Nikâh günümde aynanın karşısında elbisemin eteğini düzeltirken teyzemin kalabalığın arasından bana baktığını hayal ettim; yüzümdeki heyecanı fark edince kendine özgü bir şakayla beni güldürecek, ardından hiçbir şey söylemeden gözlerimin içine bakacaktı. Çevremde sevincime ortak olan pek çok insan vardı fakat o kalabalığın içinde çocukluğumun mahcubiyetini, ilk gençliğimin telaşını ve yıllar içinde dönüştüğüm kadını aynı bakışta buluşturabilecek tek kişi eksikti. Aynadaki yüz bana aitti; ne var ki o yüzün geçirdiği bütün değişimleri, beni henüz kendimi tanımadığım yaşlardan beri bilen teyzemin gözlerinde bir daha göremeyecektim. Ölüm, birlikte geçirilen günlere son verirken henüz yaşanmamış ihtimalleri de sessizce ortadan kaldırıyordu. Birlikte gidilemeyecek yerler, kurulamayacak sofralar, sorulamayacak sorular, kaybın ilk ağırlığı geçtikten sonra yaşamın beklenmedik köşelerinde karşıma çıkıyordu. Eğer yaşasaydı bugünkü düşüncelerime nasıl yaklaşır, hangi kararlarımı destekler, hangilerine itiraz ederdi? Onu tanıdığım için tepkilerini kestirebilirdim; ne var ki zihnimde sürdürdüğüm konuşmalarda son sözü daima ben söylüyordum. Hayattayken beklemediğim bir cümleyle beni şaşırtan, haklılığımdan emin olduğum anlarda düşüncelerimi yeniden gözden geçirmemi sağlayan o kadın, artık benimle yalnızca ona yakıştırdığım sözlerle konuşabiliyordu. Hafızamda sesini koruyabiliyor fakat vereceği cevapları değiştiremiyordum. Onun benim için seçtiği bileklik, henüz hangi hayal kırıklıklarıyla sınanacağımı, kimleri seveceğimi, nelerden vazgeçerken kendimden de bir parça eksilteceğimi bilmediğim yıllardan kalma. Gençliğimin kararsızlıkları, dünyaya ilişkin aceleyle verdiğim hükümler ve cevabını bulamadığım sorular çoktan başka biçimlere büründü; yine de renkli taşlarına her dokunduğumda, onun yanında hiçbir düşüncemi savunmak, hiçbir duygumu haklı çıkarmak zorunda kalmadığım o yakınlığa dönüyorum. Bilekliği avucuma bıraktığı sırada söylediklerini hatırlamıyorum; fakat beni dinlerken yüzünde beliren dikkati, sözlerimin arasına karışan gülüşünü ve itiraz edeceği zaman sesine yerleşen o tanıdık ciddiyeti hâlâ duyabiliyorum. 24 KASIM 2026 Yıllar sonra bir başkasının sözünü kesmeden dinlerken ya da sevdiğim birinin düşüncesine incitmeden karşı çıkmaya çalışırken kendi sesimde teyzemden kalma bir şeylere rastlıyorum. Geçenlerde bilekliği kutusundan çıkarıp uzun uzun inceledim; eskitme metalin kıvrımları, turkuaz taşların dizilişi ve küçük çiçeklerin işlemeleri yıllara neredeyse hiç teslim olmamıştı, oysa çok eskiden severek taşıdığım bu gösterişli takı, şimdiki zevklerime epey yabancıydı. Yine de bileğime geçirip işe gittim. Gün boyunca masaya her değdiğinde ince bir ses çıkarıyor, kolumdan aşağı kaydığında ise düşünmeden yukarı itiyordum. Bir ara elim havada asılı kaldı; aynı hareketi yıllar önce okul sıralarında, defterimin üzerine eğilmişken de yaptığımı hatırladım. O günden bugüne yüzüm, düşüncelerim, dünyaya bakışım değişmişti; fakat bileğim, sanki aradan geçen yıllardan habersiz, gençliğimin ezberlediği bir hareketi hâlâ kusursuzca tekrarlıyordu. Akşam eve döndüğümde bilekliği çıkarmadan pencerenin önüne oturdum; gün boyunca yaşadıklarımı teyzeme anlatabilseydim söze nereden başlayacağımı, yıllardır biriken hangi hikâyeyi önce anlatacağımı kestiremiyordum. İşimden, hayatıma giren insanlardan, bir zamanlar doğruluğuna inandığım hâlde sonradan vazgeçtiğim düşüncelerden söz ederken beni hiç beklemediğim bir soruyla durduracağını, ardından konuşmanın ikimizin de öngöremeyeceği yerlere uzanacağını hayal ettim. Onun da bana anlatacakları birikmiş olacaktı; sesine yeni alışkanlıklar, yüzüne başka çizgiler yerleşecek, bir zamanlar ısrarla savunduğu düşünceleri kim bilir hangi karşılaşmalar değiştirecekti. Ben yıllar içinde onun hiç tanımadığı bir kadına dönüşürken o, belleğimde son gördüğü yaşta kalmış; birlikte geçiremediğimiz yıllar, yalnızca benim kim olduğumu değil, onun kim olabileceğini de sonsuza dek cevapsız bırakmıştı. 29

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 Bilekliği çıkarıp avucumda tuttum; parmaklarım turkuaz taşların üzerinde gezinirken gençliğimin telaşı, teyzemin sesi, birlikte geçirdiğimiz sıradan öğleden sonralar ve yarım kalmış konuşmalar belleğimde birbirine karıştı. Eskitme metalin kıvrımları, küçük çiçeklerin biçimi ve taşların dizilişi yıllar içinde neredeyse hiç değişmemişti; fakat bilekliği ilk kez takan genç kızla şimdi avucunda tutan kadın arasında, onun hiç tanıklık edemediği koca bir ömür birikmişti. Bilekliği kutusuna yerleştirirken metalin üzerindeki küçük çiçeklerden birinin aşındığını fark ettim. Parmağımı, ne zeman oluştuğunu bilmediğim o izin üzerinde gezdirdim; yıllardır değişmeden kaldığını sandığım eşya da farkına varmadığım bir yerinden eksilmişti. Eğer yaşasaydı bilekliğin üzerindeki bu küçük değişikliği fark edip etmeyeceğini düşündüm. Sonra, onun ellerinde belirecek yeni çizgileri benim de göremeyeceğimi anımsadım. Bilekliği özenle yerine yerleştirip takı kutusunun kapağını kapattım; onu yeniden çıkaracağım güne kadar aradan mevsimler, belki yıllar geçecek, ben başka sevinçlerin, kayıpların ve hayal kırıklıklarının içinden geçerek onun hiç tanımadığı bir kadına biraz daha dönüşecektim. Kutuyu her açışımda bilekliğin aşınmış çiçeğine yeniden dokunacak, bir zamanlar onu taşıyan genç kızla aramdaki mesafenin biraz daha büyüdüğünü hissedecektim. Yüzümde yeni çizgiler belirecek, ellerim yaşlanacak, ondan hatırladığım kimi hareketler farkına varmadan benim alışkanlıklarıma karışacaktı; fakat bütün bu yıllar boyunca onun yüzüne tek bir çizgi eklenmeyecek, sesine yeni bir yorgunluk yerleşmeyecekti. Bir sonraki karşılaşmamızda ben ona anlatılmamış bir ömürle dönecek, o ise beni yine son gördüğü yaşta karşılayacak. 30

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 BİR ÖMRÜN ARDINDAN Afife GÖKMENER ŞAHİN Emekli İngilizce Öğretmeni Lisedeyken hiç öğretmen olmak istemedim, Başka hayallerim vardı... Şartlar uygun olmadı ve ben öğretmen oldum. 23 yaşında bir ilçede başladım yolculuğuma ve 33 sene sürdü. Bazen isyanlar ettim ama çoğu zaman işittiğim bir cümle, okuduğum bir yazı, Dokunan bir el, Sarılan bir kol kalbime çok iyi geldi. Hayatın daha başından bakan gözler benim Şimdi emekliyim... Ama yıllar öncesinden sevgi bağını sağlam kurduğum bir yavrumun mesajı bile beni o kadar duygulandırıyor ki “iyi ki”diyorum. İyi ki yüreğime dokunduğum, Hayatının bir yerlerinde var olduğum, unutmayan, Sevdiğim,sevildiğim öğrencilerim olmuş. Bu duygu tarif edilmiyor... Ve bence başka hiç bir meslekte de bu kadar güçlü hissedilemez! Umarım herkesin hayatında en az bir tane kalbine değen, hiç kopmayan bir sevgi bağı kurduğu bir öğretmeni olur. de hayatıma canlılık kattı, renk kattı. 31

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 ERKEN ÇOCUKLUKTA TEKNOLOJİ KULLANIMI Yusuf SÜREK Özel Eğitim Öğretmeni Sahada edindiğimiz mesleki deneyimler, bilinçsiz teknoloji kullanımının çocukların gelişim süreçleri üzerindeki olası etkilerini daha yakından gözlemlememize neden olmaktadır. Aileler şüphe içerisinde oldukları çocuklarına ilişkin bizden değerlendirme istemektedirler. Değerlendirme isteyen velilerimizin okul öncesi dönemde çocuğa sahip olanların çoğunluğu otizm şüphesiyle bize ulaşmaktadır. Eğitim yılının ilk aylarında yoğun olmakla birlikte neredeyse tüm yıl bu tarz öğrencilerle karşılaşmaktayız. Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan’ın tabiriyle bu duruma Öğrenilmiş Otizm diyoruz. Bu gibi bireylerle karşılaşma sıklığımız giderek artmaktadır. Veliler bu konuda tam olarak otizm diyemediğimiz, buna rağmen çoğunlukla otizmle bağdaştırabileceğiniz davranışlara sahip çocuklarla ne yapacağını bilememektedir. Bir taraftan tıbbi tanı aldırmaktan çekinirken diğer taraftan uygun eğitim ortamına dahil edememenin de üzüntüsünü yaşamaktadır. Aileden bireyin erken çocukluk öyküsünü aldığımızda ise karşımıza çoğunlukla telefon veya tablet çıkmaktadır. Erken yaşlarda bu araçları bilinçsizce kullanmak çocuğun hayal kurmasının ve sosyalleşmesinin önüne geçiyor. Otizmin geçtiğimiz yıllara göre 200 kat arttığını bilmekteyiz. Otizm olan öğrenciler genellikle okul öncesine başlamadan önce tespiti yapılmakta ve uygun eğitim ortamlarına dahil edilmektedirler. Fakat okul öncesi dönemde şüphe üzerine gelen velilerin ortak söylemi ilk yaşlarında çocuklarının normal gelişim gösterdiği olmuştur. Değerlendirdiğimiz öğrenciler otizm belirtilerini ve davranışlarını sıklıkla 2 yaşından sonra göstermeye başlamışlar. Öncesinde ise normal gelişim göstermişlerdir. Çocuğun tabletten yeni öğrenmeler sağlıyor olması uygun ve doğru sanılarak aile kendini ve çocuğunu pekiştiriyor. Böylelikle çevresinden izole olan çocuk tek yolla öğrenmeye kanalize oluyor. Gerçek üstü ve sanal öğrenme ortamları çocuğun doğal gerçeklikten uzaklaşmasına neden oluyor. Üstelik aile çocuğuna olan ilgisini sadece öz bakım ihtiyaçlarını karşılamakla sınırlandırmış oluyor. Bu çocuklar; erken çocuklukta temel ihtiyaçları karşılanan ve sürekli telefon, tablet, televizyonla ilgilenen, dolayısıyla sosyalleşemeyen çevresiyle ilişki kuramayan çocuklara dönüşüyorlar. 32

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 Günü gelince ise onun için kaotik denilebilecek okul öncesi sınıfına gönderilip bireyin bu ortama adapte olması umuluyor. Birey haliyle rutinlerini ve alışkanlıklarını sürdürmeye yönelik davranışlarda bulunuyor. Aile ise geç kalmış şekilde çareler aramaya başlıyor. Anasınıfına başlamadan önce fark edilip önlem alınmayan çocuklar ve ailesi için ise zorlu bir süreç başlıyor. Erken çocukluğun en önemli çıktısı dildir. Dil edinimi geciken çocuklarınızı yakından takip ederek çok geç olmadan bir uzman görüşü almanız gerektiğini unutmayınız. Çalışan anne baba iseniz çocuklarınıza yeterince zaman ayırabilmek için gününüzü ve haftanızı planlayınız. Çocuğunuza çeşitli koşullardan dolayı izole bir hayat sunmak yerine yaşına uygun şekilde doğal öğrenmeler yaşayacağı fırsatlar sunmalısınız. Çocuğunuz iki yaşını bitirene dek ekran süresi sıfır olmalıdır. İki yaşından sonra tablet vb. ürünlerle kontrollü olarak tanıştırılabilir. Ekran karşısında geçirdiği süre şarkı öğrenimi için videoyla model olarak beceri aktarımı gibi amaçlı olmalıdır. Eğlenmesine, öğrenmesine fırsat veren doğal yaşantısında uygulayabileceği beceri veya oyun öğreten uygun içeriklerin dışına çıkılmamalıdır. İzlenti akarken çocuğu uyuşturan donduran aşırı gerçek üstü ögelerin bulunduğu çok hızlı gelişen değişen olay sırası olmayan içeriklerden bilhassa kaçınılmalıdır. Ekran süresi uyanık kaldığı saatin onda birini asla geçmemelidir. Çocuklarınızı seviniz. Onlarla oyun oynayınız. Birlikte vakit geçiriniz. Yaşına uygun olarak basit komutlar içeren veya evcilik diye tabir ettiğimiz kurgusal oyunlar oynayınız. Öğretici olmaya değil eğlenceli olmaya odaklanınız. 33

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 ÇOCUK YETİŞTİRME YOLCULUĞUNDA ÖZ FARKINDALIK VE DENGE Nazmiye ÇOLAK Özel Eğitim Öğretmeni Düşünce dünyalarından ve yaşanmışlıklardan süzülen yüzlerce eğitsel teknik, modern dünyanın ürettiği çeşitli çocuk yetiştirme stratejileri var. Çevremiz, bulunduğumuz kültürün de etkisiyle çocuk yetiştirme konusunda oldukça zengin bir mirasa sahip. Kime sorsanız çocuk yetiştirme ile ilgili deneyimlerini veya kıymetli fikirlerini büyük bir içtenlikle paylaşacaktır. Ailesel ve bölgesel çeşitliliklerimiz de bu birikime zenginlik katmaktadır. Bu anlamda çocuk yetiştirme konusunda çok değerli bir kültürel mirasın üzerindeyiz. Peki, bu çeşitliliğin içerisinde en değerli varlıklarımız olan evlatlarımızı büyütme yöntemimizi nasıl şekillendireceğiz? Aslında bu süreç karmaşık olmamakla birlikte, hafife alınacak kadar da basit değildir. “Anne ve babalar, çocuklarınıza sevgiyle yoğrulmuş, makul bir rehberlik sunun ve onları yalnız bırakmayın. Çocuk yetiştirmek sadece aile içindeki bir mesele değil, aynı zamanda toplumsal bir sorumluluktur.” — Beyaz Zambaklar Ülkesinde, Grigory Petrov Çocuklarımızı büyütürken, onlara rehberlik etme yolculuğumuzda kendimize dönüp bakmak en adım atılası başlangıçtır. Kendi iç dünyamıza yapacağımız bu yolculuk, ilk olarak öz farkındalığımızı besler. Bir başkasının rehberi olmadan ya da kendi içsel yolculuğumuzu tamamlamadan önce, duygularımızı tanımak bize ve etrafımızdakilere nefes aldırır. “İçine kapanık, kendine güveni olmayan bir çocuk yetiştirmek istemiyorsak; çocuklarımızın hatalarında onları anlamaya çalışmak, kıyaslamalardan kaçınmak ve her daim sevgimizi hissettirmek en güvenli limandır.” (Salzmann'ın yaklaşımından ilhamla) İbn-i Haldun'a sorulmuş: “Çocuklarımızı nasıl terbiye edelim?” Cevaben demiş ki: “Çocuklarınızı eğitmeye çok fazla odaklanmayın, zira zaten size benzeyecekler. Kendinizi geliştirmeye gayret edin, yeter.” 34

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 Her birey öncelikle kendini tanımaya özen göstermelidir. Kendini tanıma süreci meşakkatli olsa da, en azından bu yola niyet etmek bile çocuklarımızla kurduğumuz bağın kalitesini artırır. Hele ki söz konusu evlatlarımız olduğunda, her anne babanın kendine bu şefkatli fırsatı tanıması oldukça kıymetliyiz. En nihayetinde çocuklarımızın bizi gözlemleyerek büyüyeceği unutulmamalıdır. Bazen aşırı ve esnek olmayan tutumların sergilendiği ailelerde, çocuklar bu duruma farklı tepkiler verebilirler. Örneğin, ebeveynlerinin bazı tutumlarından rahatsız olan çocuklar, bilinçli veya bilinçsiz olarak bunun tam zıttı bir karakter çizebilir ya da benzer alışkanlıkları öğrenebilirler. Çocuklar her ne kadar ebeveynlerinin zıddı yönünde davranmaya eğilimli olsalar da, çoğunlukla onları model alarak benzer izleri taşırlar. Tüm bu içgörüler ışığında, öz farkındalığını önemseyen ebeveynlerin çocuk yetiştirirken dikkat edeceği en değerli husus; tutarlı, dengeli ve sevgiyi merkeze alan bir tutum sergilemektir. Bu iki ana unsurun (tutarlılık ve dengenin) elimizdeki en güzel rehberler olduğunu unutmamalı, kendi davranış farkındalığımızın çocuklarımızın kişiliği üzerindeki güzel etkisinin bilinciyle yola devam etmeliyiz. “Öğrenme iki yönlüdür: Çevremizden öğreniriz ve çevre, bizim attığımız yapıcı adımlar sayesinde değişip dönüşür.” — Albert Bandura 35

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 BİZ BAŞARDIK HOCAM! Farklılıkların ötesinde sevgi ve kabulle buluşan gönüller... Sonay YENER Beden Eğitimi Öğretmeni Özel eğitim okulunda çalışmanın bana kazandırdığı en önemli farkındalıklardan biri, bireyin özel gereksinimlerini daha kısa sürede fark edebilmek ve gerekli hassasiyeti gösterebilmektir. Bu farkındalığın hayatıma yansıdığı küçük ama benim için anlamı büyük bir anımı sizlerle paylaşmak istiyorum. Temmuz 2024'te, eşim ve iki çocuğumla birlikte gerçekleştirdiğimiz Hırvatistan'ın Zadar şehrindeki Dalmaçya Adaları tekne turu sırasında yaşadığımız bir anı... Tekne turumuzda yerli ve yabancı birçok turist, aile ve çift bulunuyordu. Oturduğumuz masa oldukça genişti. Hırvat bir baba ve oğlu da bizimle aynı masada yolculuk edecekti. Babanın genel durumu iyi görünmekle birlikte biraz ürkek ve kaygılı olduğu dikkatimi çekmişti. Oğlunu gözlemlediğimde ise otizmli bir birey olabileceğini düşündüm. Babanın yaşadığı kaygının ve hissettiği suçluluğun da bu durumla ilişkili olabileceğini tahmin ettim. Durumu eşim ve çocuklarımla paylaştım. Ardından babayla ortak dilimiz olan İngilizceyi ve bolca beden dilini kullanarak sohbet etmeye başladım. Amacım, onun kendisini daha rahat ve güvende hissetmesini sağlamaktı. Koşulsuz kabul ve anlayışla; din, dil, ırk ve özel gereksinim gibi farklılıkları bir kenara bırakarak birlikte keyifli bir yolculuk geçirdik. Bu olayı kendi ülkemizle kıyasladığımda, özel gereksinimli bir çocuğa sahip olmanın aileler üzerinde kaygı, kabullenme sürecinde zorlanma ve suçluluk duygusu gibi birçok duygusal yük oluşturabildiğini görüyorum. Ülkemizde ise kamu spotları, rehabilitasyon merkezleri, öğrencileri topluma kazandırmayı amaçlayan özel eğitim okulları ve ailelerin sosyalleşmesini sağlayan etkinlikler sayesinde aileler bu süreci daha bilinçli ve daha kısa sürede aşabilmektedir. Bu anımı yeniden hatırlayıp sizlerle paylaşırken kendi kendime dönüp şöyle dedim: "Biz başardık hocam!" Mesleğimin hakkını verdiğimi düşünüyordum. Özel eğitim alanında geçirdiğim yılların bana kazandırdığı bilgi, deneyim ve farkındalığın meyvesini almıştım. Ancak her şeyden önemlisi, iki evladımın gözlerinde bir kez daha hayranlık duydukları annelerini görmüştüm. Zaten olması gereken de bu değil miydi? Saygıdeğer Doğan Cüceloğlu'nun da ifade ettiği gibi: "Madem insan doğdum, olabileceğim en iyi insan olmalıyım." 36

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 ÖĞRETMENLİK YÜREĞİMDE Geleceğe dokunan eller, sevgiyle bırakılan izler. Ezgi ÇIKAT Özel Eğitim Öğretmeni Bugün bir kez daha anlıyorum; Ben bir meslek seçmedim, Bir ömürlük yolculuğa “evet” dedim. Her sabah sınıfımın kapısını açarken Sadece ders işlemiyorum… Bir kalbe dokunuyorum, Bir parıltıyı büyütüyorum, Bir çocuğun dünyasına sessizce iz oluyorum. Ben öğretmenim… Bazı gün sesim yorulur, Bazı gün gözlerim uykusuzluktan sızlar. Ama bir öğrencim “Öğretmenim iyi ki varsın” dediğinde Tüm yorgunluğum bahar olur içimde, İçimde yeniden filizlenir umut. Tahtaya yazdığım her kelimede, Bir çocuğun geleceğine açılan bir kapı görüyorum. Her yanlış cevabın ardından Vazgeçmeyen küçük bir çaba, Her doğru cevabın arkasında Kocaman bir özgüven var biliyorum. Bazen bir anne şefkati gerekir, Bazen bir baba gibi güç vermek, Bazen sadece dinlemek… Ve bazen, kendi hayatımın bile önüne Onların mutluluğunu koymak gerekir. 37

NİDA ÖZEL SAYI İşte o zaman anlıyorum: Öğretmenlik, bir kalpten diğerine Sessizce bırakılan bir emanettir. 24 KASIM 2026 Bugün Öğretmenler Günü… Evet, belki çiçekler solacak, Hediyeler bir gün unutulacak… Ama benim kalbimde taşıdığım o küçük el izleri Bir ömür silinmeyecek. Ben bir öğretmenim… Ve en büyük mirasım; Bilgi değil yalnızca, Sevgiyle yoğrulmuş bir dokunuş, Bir çocuğun hayatında “İyi ki karşıma çıkmıştı” dedirtecek bir iz bırakmaktır. Tüm meslektaşlarına, Aynı heyecanı ve aynı umudu taşıyan herkese… Bugün ve her gün; Yüreklerinizdeki ışık hiç sönmesin. İyi ki öğretmeniz. İyi ki geleceğe dokunan elleriz. 38

ÖZEL SAYI NİDA 24 KASIM 2026 Her ses, yeni bir nida... Bu dergi; Mehmet Kamuran Tekin Özel Eğitim Uygulama Okulu 3. Kademe'de görev yapan ve öğretmenliğe gönül vermiş öğretmenlerimizin sevgi, sabır ve özveri dolu kaleminden çıkmıştır. YAYIN VE TASARIM EKİBİ Büşranur İNANÇ Kübra AYDOĞAN Yasemin ŞENOL Nükhet ATASEVER Meltem BOZOĞLU Berivan YILDIZ ÖNGÖRÜR 39